Recensie - Albatros - Yorick Goldewijk

Albatros

Yorick Goldewijk

Ik heb mijn leven lang vol overgave jou en iedereen aan de andere kant van de brug gehaat, en toch: hier ben jij.

Al zo lang Abel zich kan herinneren klinken er geluiden van oorlog, maar op een dag is het stil. Als hij gaat kijken wat er aan de hand is, ontdekt hij dat zijn moeder in een hert veranderd is. Zijn vader is spoorloos. Eenmaal buiten lijkt iederéén wel een dier te zijn geworden.

Soms word je wakker en weet je meteen dat er iets niet goed is. Je weet niet hoe je het weet, maar je weet het, zo zeker als de zon die door je raam naar binnen schijnt.

Op zoek naar overgebleven mensen steekt Abel de rivier over naar het vijandige Noorden. Uitgerekend daar vindt hij de enige andere mens die geen dier is geworden: de cynische, hatelijke Kat.

Veroordeeld tot elkaars gezelschap gaan ze op reis. Abel omdat hij andere mensen wil vinden, Kat omdat ze de zee wil zien, en allebei omdat ze willen weten wat er in hemelsnaam aan de hand is…

En dat is ook wat je als lezer door het boek heen drijft. Wat is er nou precies gebeurd, en waartoe zal het leiden. Daartussen biedt Goldewijk heel veel ruimte om als lezer na te denken over de situatie van Abel en het te reflecteren op de huidige wereldsituatie. Is de aarde misschien niet beter af als de mens ophoudt met bestaan? In filosofische zinnen, en met prachtig omschreven beelden, weet hij iedere keer weer een opening te bieden voor een nieuw vraagstuk waarin je als lezer geconfronteerd wordt met hoe we als mens met elkaar omgaan.

Liefde is het omgekeerde, dat stroomt maar uit je en er is geen kraan die je even dicht kunt draaien en je wordt er slap van als een natte dweil. Je wilt alles geven. Alleen maar geven geven geven, en dat kun je ook heel makkelijk want je bent ineens heel groot, oneindig groot. Als een oceaan zo groot ben je.

Maar blijkbaar hebben ook oceanen hun grenzen. In Albatros maakt Yorick Goldewijk de realiteit niet mooier dan dat het is, en als lezer voel je al snel een scheurtje in je hart. Als Abel op een dag wakker wordt, na een mooie droom waarin hij droomde dat hij een albatros was, ontdekt hij dat zijn moeder een hert is geworden, zijn buurman een beer en zijn beste vriend een lynx. In eerste instantie heeft het iets luchtigs, iets grappigs. Abel kan gewoon met de dieren praten, waardoor hij erachter komt dat de meeste dieren/mensen wel content zijn met deze transformatie. Ze leggen zich er ook tamelijk snel bij neer, en in het begin voelt het ook als een gelaagd verhaal dat neigt naar een sprookje. Dat gevoel verdwijnt als het verhaal begint te kantelen en je als lezer beseft dat er iets in gang is gezet wat misschien niet zo makkelijk te stoppen is.

Ik vond het gewaagd hoe Goldewijk met Albatros feitelijk de knuppel in het hoenderhok van de wereld gooit. Is dit onze toekomst als we doorgaan zoals we nu bezig zijn. En kun je als individu een verschil maken?

Als je alle haat van liefde aftrekt, dan blijft er altijd nog iets over. Dat zijn wij.

Lessuggesties.

Dit boek biedt heel veel ruimte voor filosofische gesprekken en discussies. Het boek is gezien de thematiek en de gelaagdheid geschikt voor de bovenbouw basisonderwijs, en voortgezet onderwijs.

• Klassikaal opwarmertje: Kat zegt dat dieren zeker te weten geen haat kennen. Ze denkt dat dieren wel liefde kennen. Of in ieder geval maar een beetje. Laat kinderen vertellen over hun eigen huisdieren en of ze daarbij bepaalde emoties herkennen.
• Creatief schrijven opdracht: stel je wordt ’s ochtends wakker en iedereen is in een dier veranderd. Wat doe je, en in welke dieren zijn je familieleden veranderd?
• Of: in welk dier zou jij willen veranderen? Waarom en wat ga je dan doen?
• Filosoferen: filosofeer over de volgende vragen: Hoe werkt haat, en hoe werkt het door in de volgende generaties? Is volledige vrijheid leven zoals een dier? Is de wereld beter af zonder mensen? In de bijbel lezen we dat God de mens meerdere keren een ‘tweede kans’ heeft gegeven, denk je dat God dat nog een keer zal doen? Het lijkt erop dat de oorlog stopt omdat alle mensen in dieren zijn veranderd, maar leven de dieren dan wel zo harmonieus met elkaar?

Discussie/argumentatie: Zet een aantal stellingen op het bord, en laat leerlingen in groepjes hierover in gesprek gaan. Stellingen kunnen zijn:

• De aarde heeft mensen niet nodig.
• Dieren zijn slimmer dan mensen omdat ze geen oorlog voeren.
• Dieren zijn net mensen, ook zij maken ruzie en staan elkaar naar het leven.
• Je afkomst maakt je schuldig, zelfs als je niet gekozen hebt voor de oorlog.