We lazen Limbusland van Pieter Kool als duo-leesboek in de klas. Iedereen ging er op een eigen tempo doorheen en bij ieder leesmoment hadden we een leesvraag zoals:

• Welk personages deed iets wat jij nooit zou doen?
• Herken jij iets van jezelf in het hoofdpersonage?
• Wie zou jij willen zijn in het stuk dat je net hebt gelezen, en waarom?

Zelf las ik het boek tijdens het stillezen moment na de pauze. Tegen het einde aan moest ik wel even een klontje verdriet wegslikken.

Iedere leerkracht herkent wel een leerling zoals Silas. De wiebel-sta-zit-niet-stil-kont die tijdens de rekenles draken verslaat in de wolken. Die wereldproblemen wil oplossen als jij het verschil probeert uit te leggen tussen de mollen en de molens. En die iedereen al drie stappen vooruit is, en altijd aan lijkt te staan op zaken waar je op dat moment niet mee bezig bent.  

De leerling waarvoor je niet opgeleid kunt worden. Waarvan je weet dat er een oorzaak ligt achter het gedrag, maar waarvoor je soms ver achter de horizon moet kijken.

Het is de meest fantastische leerling die je maar kunt hebben. Een kind met zoveel ideeën, zoveel energie en zoveel potentie, maar ook gewoon één van de meer dan vijfentwintig kinderen die op jouw aandacht wachten. En dus is deze leerling, de leerling die walst over het ga-voor-goud-bord, wiens naam per dag het meest wordt genoemd in negatieve zin, die de time out hoek regeert (als je dit hebt in een klas… liever niet, maar dat is een andere discussie) en wiens gedrag het meest wordt besproken aan de koffietafel.

Mijn docente orthopedagogiek gebruikte deze leerling ook als voorbeeld in een van haar lessen. Het voelde voor mij een beetje als een zelfverzonnen voorbeeld om een punt te maken. Tot er vorig jaar in de klas iets gebeurde dat niet door de beugel kon en ik vroeg wie het had gedaan. En wat denk je? Dat schrijnende voorbeeld van mijn docente, waarvan mijn ogen gingen rollen, kwam tot leven.

De naam die namelijk werd genoemd als “de dader” hoorde bij de leerling die er die dag helemaal niet was.

Een leerling die al door de jaren heen zo vaak was genoemd/ gewaarschuwd/ beschuldigd, werd nu automatisch aangewezen door zijn klasgenoten. Een leerling waarvan de goede dingen niet meer opvallen, omdat het zogenaamde ‘negatieve’ gedrag is gaan overheersen. Mede dankzij ons, besefte ik. En daarom kwam het verhaal van Silas ook binnen.

Nadat ik het boek had uitgelezen, vroeg een leerling aan mij wat ik ervan vond. Hij had het al uit, en was razend benieuwd naar mijn mening. Zelf geeft hij namelijk ook graag zijn mening, en voor een kletspraatje is hij altijd te vinden. Ik vertelde hem eerlijk wat ik ervan vond, en waarom zo bij me binnenkwam. Hij glimlachte.

‘Jij herkent die wel, he?’ vroeg ik.

Hij knikte met nog steeds die glimlach, maar toen begon hij te vertellen over hoe het was om altijd maar ‘fout’ te zijn, om te willen helpen, maar niemand laat je omdat je het waarschijnlijk toch weer gaat verpesten, want daar gaan ze automatisch van uit. Om altijd maar de schuld te krijgen van dingen die je niet altijd hebt gedaan. Om niet te mogen spelen omdat je te druk bent.

Voor deze leerling was Limbusland van Pieter Koolwijk een spiegel. Een heerlijk verhaal met herkenning: dit ben ik. Maar ook met de angst: wat moet er gebeuren om gezien te worden.

Hopelijk is het daarom ook een venster voor de kinderen en volwassenen om hem heen: dit is hoe hij is. Een fantasievol kind met een ontzettend groot hart en een intelligentie als superkracht en valkuil tegelijkertijd.

En niet alleen voor hem is dit belangrijk, maar voor al die kinderen die niet gezien worden omdat we naar ze kijken met de verkeerde bril op. De bril van cijfertjes en lopen in het gelid, van niveaus en presteren. Van iedereen met de neus dezelfde kant op.

Wordt het niet eens tijd dat we kinderen bekijken met een open blik, waarin ruimte is voor wie drie stappen vooruitdenkt, voor wie droomt en voor wie op een andere manier leert of naar de wereld kijkt.